ابو القاسم سلطانى
5
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
پيشگفتار يكى از مظاهر تجلى حكمت پروردگار بيچون و رحمت گسترده خداى مهربان تسخير دستگاه آفرينش براى آدمى و اعطاء خرد و هدايت خرد پويا بمدد وح با ارسال رسل وبرانگيختن پيامبران راستين است وشايد تمام سخن را در اين حديث قدسى خلقت الاشياء لاجلك وخلقتك لاجلى يعنى اى انسان همه چيز را براى تو و تو را نيز براى خودم آفريدم بتوان خلاصه كرد . آفرينش گياهان دارويى و هدايت انديشه انسان به جستجوى درمان دردها دى آنها نمونه ديگرى از همان حكمت و رحمت است كه سراسر حياى آدمى را فرا گرفته است تا كه از اين سفره بى دريغ چگونه بهره گيرد و هموبه آدمى آموخته كه خدا هيچ دردى را بدون درمان نيافريده است لذا اين بر عهدهء آدمى است كه با اين اطمينان خاطر و وثوق به حكمت و رحمت آفريدگار در اين مسير حركتى شايسته نمايد حركتى كه از همان آغاز آفرينش انسان با حقيقت ( وعلم آدم الاسماء كلها ) آغاز شد و تا بيكرانه ها ، ميدان تكاپو و رشد دارد . لذا قرنها است كه استفاده از گياهان دارويى را ، مقدم بر شيوه هاى درمانى ديگر بشر تجربه كرده و اگرچه بدنبال برخى نوآوريها توقفى نسبى در اين حركت پديد آمد تا زمان ما شاهد رويكرد مجدد و مصمم جهان علم به بازشناسى اين گنجينه خداداد و عطاى سخاوتمندانه پروردگار است . در طول قرون و اعصار و در سرزمين هاى مختلف ، تبادل تجارب و اطلاعات كاربرد گياهان دارويى ، جايگاه ممتازى را در طب ملل مختلف و از جمله طب سنتى پرافتخار و ميراث گرانقدر كم نظير ما فراهم ساخته است اما آنچه كه در اين ميان مشكل آفرين است فقدان شناخت علمى ، وجود نام هاى تغيير يافته و گاهى متشابه و نقل قول هاى دگرگون و بعضا حيرت زا در اين مقوله است . اگرچه برخى محققين در نقاط مختلف گيتى با تلاش و تتبع بسيار توانسته اند با زدودن موارد مشكوك و تطبيق ويژگى هاى گياهان با اساس علمى موجود بخش قابل توجهى از اين سرگردانى را بر طرف سازند اما كارى كه محقق گرانقدر جناب آقاى دكتر سلطانى كه خود عصاره چند نسل از دانشمندان و طبيبان نامدار مى باشند انجام داده اند اين مزيت را بر كار اسلاقشان دارد كه با بهره گيرى از مجموعه كارهاى انجام شده خلاء فقدان اسامى مورد اشاره در منابع عظيم طب اسلامى را براساس يافته هاى زبان شناسى حتى با تتبع در واژه هاى پهلوى ، اوستانى ، سانسكريت و غيره تكميل نمايند . موسسه مطالعات تاريخ پزشكى ، طب اسلامى بعنوان تبلور عزم ملى براحياء ميراث گرانقدر پزشكى ، اميدوار است با چاپ اين اثر نفيس گامى در جهت ارتقاء علمى و سهولت دسترسى پژوهشگران به منبعى استوار و قابل اعتماد برداشته باشد . من ا . . . التوفيق دكتر حسن انصارى سرپرست موسسه مطالعات تاريخ پزشكى طب اسلامى ومكمل